Fiskal modul (DFM) nima?

Yangilangan sana: 2026-yil 24-sentabr.

Fiskal modul, adapter va kassa dasturi

Har bir qismning o‘z vazifasi bor. Virtual kassa hisob-kitob haqidagi ma’lumotlarni shakllantirib, fiskal modulning dasturiy ta’minotiga uzatadi. Dasturiy ta’minoti o‘rnatilgan fiskal modul chekni qayd etadi, fiskal ma’lumotlarni saqlaydi va ularni FMOga uzatadi. Adapter esa modulni kompyuterga ulash uchun kerak.

Qo‘llab-quvvatlash xizmatiga murojaat qilganda aynan nima yuz berganini ayting: kompyuter modulni aniqlamayaptimi, kassa chek shakllantirmayaptimi yoki modulning dasturiy ta’minoti ma’lumotlarni FMOga uzatmayaptimi? Aniq tavsif mutaxassisga sababni topishni osonlashtiradi.

Adapter modulni ulash uchun kerak. Uni sotib olishning o‘zi kassani ro‘yxatdan o‘tkazish va fiskallashtirishni sozlash o‘rnini bosmaydi.

Fiskal modul qachon talab etiladi?

Aholi bilan hisob-kitoblarda kassa texnikasidan foydalanish majburiy bo‘lgan hollarda ro‘yxatdan o‘tkazilgan onlayn nazorat-kassa mashinasi yoki virtual kassadan foydalaniladi. Tanlov faqat virtual kassalar bilan cheklanmaydi. Ayrim faoliyat turlari va hisob-kitob usullari uchun istisnolar hamda alohida qoidalar nazarda tutilgan. Bank kartasi orqali to‘lov qabul qilishning o‘zi fiskal chek berish majburiyatidan ozod etmaydi.

Amaldagi qoidalarda virtual fiskal modul ham nazarda tutilgan. Bu elektron raqamli imzo ochiq kalitining sertifikati biriktirilgan operatorning noyob raqamidir. Uni virtual kassa bilan adashtirmaslik kerak. Ular tizimning alohida qismlaridir.

REGOS: VCR sahifasida jismoniy modul va adapterdan foydalanish tartibi tasvirlangan. Quyida aynan shu konfiguratsiya haqida so‘z boradi. Fiskallashtirishning boshqa variantidan foydalanish imkoniyatini har bir yechim uchun alohida aniqlashtirish kerak.

Chek qanday qayta ishlanadi va ma’lumotlar qayerda saqlanadi?

Sotuvni rasmiylashtirishda kassa dasturi hisob-kitob haqidagi ma’lumotlarni fiskal modulning dasturiy ta’minotiga uzatadi. Ushbu dasturiy ta’minot chekni modul xotirasida qayd etadi, ma’lumotlarni kriptografik qayta ishlaydi va FMOga uzatadi. REGOS: VCR modulning dasturiy ta’minoti bilan o‘zaro ishlaydi va xaridor uchun chek rasmiylashtirishda undan olingan fiskal rekvizitlardan foydalanadi.

Amalga oshirilgan sotuvlar haqidagi fiskal ma’lumotlar modulga yoziladi. Unda Z-hisobotlar ham shakllantiriladi va saqlanadi. Kriptografik himoya fiskal ma’lumotlarning haqiqiyligi va yaxlitligini nazorat qilishni ta’minlaydi.

Ma’lumotlarni saqlash va FMOga uzatish o‘zaro bog‘liq bo‘lsa-da, alohida nazorat qilinadi. Modulda yuborilmagan cheklar va Z-hisobotlar soni bo‘yicha cheklovlar bor. Shuning uchun xotira to‘lgani haqida xabar chiqqanda aynan qaysi xatolik kodi ko‘rsatilganini tekshirish kerak. Ma’lumot almashinuvi to‘xtagan har bir holat modulni almashtirish uchun asos bo‘lavermaydi.

Z-hisobot nima?

Z-hisobot fiskal smena yakunlarini ko‘rsatadi. Unda hisob-kitoblar haqidagi ma’lumotlar, shuningdek, smenaning ochilish va yopilish vaqti qayd etiladi. REGOS: VCR dasturida Z-hisobotni yopish alohida operatsiya hisoblanadi.

Kalendar kuni tugagani uchun smena o‘z-o‘zidan yopiladi deb hisoblamang. Kassir dasturda belgilangan yopish amalini bajarishi va operatsiya xatosiz yakunlanganiga ishonch hosil qilishi kerak. Kompyuter o‘chirilgani smena yopilganini tasdiqlamaydi.

Z-hisobotlar modulda saqlanadi. Ular uchun alohida xotira resursi ajratilgan. Qurilmani almashtirishni rejalashtirishda buni hisobga olish muhim.

Internet uzilganda nima bo‘ladi?

Ma’lumotlarni FMOga uzatish uchun texnik imkoniyat vaqtincha bo‘lmasa, cheklarni oflayn rejimda rasmiylashtirishga ruxsat etiladi. Bunda oflayn rejimda shakllantirilgan birinchi chekni 48 soat ichida operatorga uzatish kerak.

Bu ma’lumotlarni uzatish muddati. U har qanday kassa va to‘lov usuli 48 soat davomida internetsiz ishlashini kafolatlamaydi. Dastur, modul va to‘lov xizmatining o‘z texnik cheklovlari bo‘lishi mumkin.

Aloqa tiklangach, yig‘ilib qolgan cheklar yuborilganini tekshiring. Ma’lumot almashinuvi tiklanmasa yoki xatolik paydo bo‘lsa, belgilangan muddat tugashini kutmasdan qo‘llab-quvvatlash xizmatiga xabar bering.

Xotira to‘lganda modulni qachon almashtirish kerak?

Xotiradan fiskal ma’lumotlarni qayd etish va hisobotlarni saqlash uchun foydalaniladi. Modulning mavjud resursi tugaganda uni almashtirish talab etiladi. Biroq REGOS: VCR dasturida yuborilmagan cheklarning vaqtincha yig‘ilib qolishi va Z-hisobotlar uchun ajratilgan resursning tugashi turli xatolik kodlari bilan ko‘rsatiladi.

Yuborilmagan cheklar yig‘ilib qolgan. REGOS: VCR dasturida bu holat, jumladan, 704031 xatolik kodi bilan ko‘rsatiladi. Avval aloqani tiklash va FMO bilan sinxronlashtirishni bajarish kerak. Ushbu limitga yetishning o‘zi modul resursi tugaganini va uni almashtirish zarurligini anglatmaydi.

Z-hisobotlar soni belgilangan chegaraga yetgan. Bu holat uchun 704032 xatolik kodi nazarda tutilgan. REGOS hujjatlarida bunday vaziyatda fiskal modulni almashtirish uchun xizmat ko‘rsatish markaziga murojaat qilish belgilangan. Internetni tiklashning o‘zi muammoni hal qilmaydi.

REGOS: VCR texnik interfeysi orqali yana nechta Z-hisobot shakllantirish mumkinligini va yuborilmagan cheklar limitidan qancha qolganini aniqlash mumkin. Ushbu ko‘rsatkichlar asosida mutaxassis sinxronlashtirish kerakmi yoki modulni almashtirishni rejalashtirish vaqti kelganmi, degan savolga javob beradi.

• Almashtirishdan oldin xatolik matnini saqlab qo‘ying

  Qo‘llab-quvvatlash xizmatiga xatolik kodi, fiskal modul raqami va savdo nuqtasi manzilini ayting. «Kassa ishlamayapti» deyish bilan cheklanmang: aniq xabar ma’lumot almashinuvidagi uzilishni modul resursining tugashidan farqlashga yordam beradi.
  
  Qo‘llab-quvvatlash xizmatiga murojaat qilish

Modul yo‘qolsa, shikastlansa yoki aniqlanmasa

Modul topilmagani haqidagi xabar uning ishdan chiqqanini hali tasdiqlamaydi. Sabab ulanishda bo‘lishi mumkin. Adapter ulanganini tekshiring, dasturdagi xabarni saqlab qo‘ying va xizmat ko‘rsatish markaziga murojaat qiling. Xotirani o‘zingiz tozalashga yoki qurilmani qayta dasturlashga urinmang.

Modul yo‘qolsa yoki shikastlansa, xizmat ko‘rsatish markaziga darhol xabar bering. Modul qo‘lingizda bo‘lsa, holatini tekshirish va keyingi ishlarni bajarish uchun uni mutaxassislarga topshiring. Xotira to‘lgani sababli modul almashtirilayotganda markaz hali yuborilmagan cheklarni ham tekshirishi va uzatishi kerak. Eski modulni tashlab yubormang.

Kassa nosoz bo‘lib qolganida xizmat ko‘rsatish markazi tomonidan zaxira onlayn nazorat-kassa mashinasi yoki virtual kassa o‘rnatilishi nazarda tutilgan. U o‘rnatilguniga qadar hisob-kitoblar soliq organida ro‘yxatdan o‘tkazilgan maxsus kvitansiya daftarchasi orqali rasmiylashtiriladi. Oddiy daftarga yozib borish bu tartibning o‘rnini bosmaydi. Kassa tiklangach yoki zaxira kassa o‘rnatilgach, ushbu sotuvlar haqidagi ma’lumotlarni bir ish kuni ichida kassa tizimiga kiritish kerak.

Fiskal modul bilan bog‘liq qanday to‘lovlar bor?

Operatorga yillik to‘lov. Fiskal yoki virtual fiskal modul bilan ta’minlash va operator xizmatlari uchun yiliga 1 BHM miqdorida to‘lov nazarda tutilgan. BHM bazaviy hisoblash miqdorini anglatadi. Yillik to‘lov soz qurilmani har yili almashtirish shartligini bildirmaydi.

Ulash va almashtirish ishlari. Bular xizmat ko‘rsatuvchi tashkilotning alohida xizmatlaridir. Maqola yangilangan paytda REGOS narxlar ro‘yxatida fiskal modulni ulash va uni almashtirish ishlari alohida xizmatlar sifatida ko‘rsatilgan bo‘lib, har birining narxi 1 BHMni tashkil etadi. Ularni FMOga to‘lanadigan yillik to‘lov bilan adashtirmaslik kerak.

Yo‘qotish yoki shikast yetkazish uchun tovon. REGOS narxlar ro‘yxatida buning uchun ham alohida 1 BHM miqdori ko‘rsatilgan. Bu har qanday nosozlik uchun qo‘llanadigan umumiy davlat jarimasi emas. Tovon to‘lash uchun asos va haq to‘lanadigan xizmatlar tarkibi holatga hamda shartnomaga bog‘liq. To‘lashdan oldin hisob aynan nima uchun taqdim etilganini aniqlashtiring: almashtirish ishlari, yo‘qotilgan modul uchun tovon yoki boshqa xizmat uchunmi?

Kundalik ishda nimalarni tekshirish kerak?

Ish boshlashdan oldin kassaning holatini, sana va vaqt to‘g‘riligini tekshiring. Smena oxirida yopish amali muvaffaqiyatli bajarilganiga ishonch hosil qiling. Yuborilmagan cheklarni tekshirishni kechiktirmang va Z-hisobotlar uchun qancha resurs qolganini oldindan aniqlab boring.

Modulning o‘zi borligi qoidabuzarliklar bo‘lmasligini kafolatlamaydi. To‘g‘ri ishlash uchun kassa ro‘yxatdan o‘tkazilgan, tovarlar haqidagi ma’lumotlar to‘g‘ri to‘ldirilgan bo‘lishi va hisob-kitoblarni rasmiylashtirish tartibiga rioya qilinishi kerak. Modul o‘z texnik vazifasini bajaradi, ammo qolgan barcha tekshiruvlarning o‘rnini bosmaydi.

REGOS: VCR ishlashiga oid savollar bo‘yicha +998 (55) 501-00-30 raqamiga qo‘ng‘iroq qilishingiz mumkin. Murojaat paytida modul raqami, xatolik kodi va savdo nuqtasi haqidagi ma’lumotlar yoningizda bo‘lsin.

Maqolada O‘zbekistonda jismoniy fiskal modul bilan ishlaydigan kassadan foydalanish yoritilgan. Nosozlik yuz bergandagi harakatlar tartibi va xizmat ko‘rsatish shartlarini o‘z xizmat ko‘rsatish markazingizdan aniqlashtiring.